17 Mayıs: Bilgi hizmetlerinin pazarlanması ve değerlendirilmesi

Bu iki haftalık dersin slaytları ve okuma listesine şuradan erişebilirsiniz. (Slaytların içlerinde okumanız/incelemeniz/izlemeniz gereken yönlendirmeler de bulunuyor.) 

Derse hazırlık için ayrıca lütfen şunları yapın:

Google'dan aşağıdaki ekran görüntüsünde verdiğim iki aramayı yapın. Arama sonuçları içinden "otorite" olduğunu düşündüğünüz en az üçer kaynak seçin.

1. 

2. 

• Neden o kaynakları seçtiğinizi (neden "otorite" olarak değerlendirdiğinizi) açıklayın.
• Seçtiğiniz kaynaklardan yararlanarak bilgi merkezleri için "pazarlama" ve "savunuculuk" stratejilerinin neler olabileceğini örneklerle açıklayın.
• Pazarlama ve savunuculuk arasında bir fark olup olmadığını, varsa ne olduğunu açıklayın.

Yukarıdaki maddelerle ilgili olarak yapacağınız çalışmayı bana teslim etmeniz gerekmiyor, yalnızca konuyla ilgili olarak dönem başındaki bakış açınızda bir değişiklik olup olmadığını değerlendirmenizi istediğim için bu hazırlık ödevini tanımladım (derste sonuçların ne olduğunu soracağım). 

Senaryoya dayalı ekip çalışması

Aşağıdaki senaryoya göre hazırladığınız planlamayı şu adrese e-posta olarak gönderin: bby154bilgihizmetleri@gmail.com

Mesaj metninin başında mutlaka yönetici ve ekip üyelerinin isimleri yer alsın. 

Word ya da drive dosyası gönderebilir veya direkt e-posta olarak yazabilirsiniz. 

—————————————-

K Holdinge bağlı K Üniversitesindeki bilgi merkezine direktör oldunuz, tebrikler! 

Kendi kurduğunuz ekibinizle birlikte göreve başladınız. Üniversite yönetimi sizinle özel bir toplantı yaptı. Toplantıda, öğrencilere yönelik kapsamlı bir araştırma yapıldığı ve buna göre, öğrencilerin üniversitedeki bilgi merkezini beklendiği sıklıkta ve verimde kullanılmadığının belirlendiği açıklandı. 

Sizden ve ekibinizden öğrencilerin kütüphaneden daha etkin şekilde yararlanmasını sağlamanız, “verimli kullanım” oranlarını artırmanız ve kütüphaneyi sunduğu hizmetler sonucunda bir cazibe merkezi haline dönüştürmeniz bekleniyor. Yönetim, mekanla ilgili büyük yeniliklere sıcak bakmıyor, ellerindeki veriler sayesinde sorunun çözümünün mekansal olmadığına eminler. 

Tüm bunlar için size iki yıl süre verildi. Eğer ekibinizle birlikte bunu başaramazsanız bilgi merkezinde hem personel hem de mekan açısından küçülmeye gidileceği belirtildi. Sizinle sözleşmeleri de iki yıllık. Bu süre sonunda istenilenleri başarırsanız üniversite yönetim kuruluna gireceksiniz ve rektör danışmanlığına atanacaksınız, başaramazsanız dolgun maaşınız ve prestijli işinizle vedalaşacaksınız. 

————————————————-

Senaryoya göre nasıl bir planlama yaparsınız?

• Neleri hedeflersiniz? Neden/neye göre bu hedefleri koydunuz? 
• Bu hedeflere ulaşmak için nasıl bir yol haritası hazırlarsınız? 
• Hedeflere ulaşmak için ne tür hizmetler sunarsınız? 
• Neden? 
• Bunların işe yarayacağına nasıl karar verdiniz? 
• Hedeflere ulaşmak için yapılacaklar yapıldıktan sonra işe yarayıp yaramadığını nasıl kanıtlarsınız? 
• Tüm bunları yapabilmek için yeterli kaynağınız (zaman, mekan, işgücü, para) var mı? Yoksa açığı ne şekilde kapatmayı planlıyorsunuz (yönetim parasal konularda zor ikna oluyor)? 
• Yaptıklarınız iki yıl sonunda işe yarasa ve kütüphanenin istenilen etkinlikte kullanılması mümkün olsa bile bu ne kadar sürecek, bunun devamlılığı sağlanabilecek mi? Buna yönelik olarak da bir stratejiniz var mı?

10 Mayıs: Yeni nesil bilgi kullanıcıları ve bilgi hizmetleri

Derse hazırlık için lütfen şunları yapın: 

1. Aşağıdaki kavramların ne olduğunu ve hangi amaçlarla kullanıldığını, alternatiflerinin olup olmadığını, varsa bunların neler olduğunu araştırın (bana yazılı bir şey vermeniz gerekmiyor, dersi dinlemeden önce hazırlık yapmak için araştırmanız iyi olur):

• Reddit
• Tumblr
• Mashup
• RSS 
• Delicious 
• Secondlife 
• OCLC Worldcat 
• Folksonomi 
• Crowdsourcing

2- Bu derste kullandığım şu slaytlar, aşağıda künyesini verdiğim sunuma dayanıyor, ancak bazı güncel notlar da içeriyor. Lütfen slaytlarda verilen çalışmaları okuyun (slayt altında olabilecek notlara ya da üst üste bindirilmiş olabilecek ekran görüntülerine ve metinlere de lütfen dikkat edin).  

3- Bu derste kullandığımız ve aşağıda künyesi yer alan içeriğe ait orijinal sunumun (Tonta, 2009) sesli versiyonunu dinleyin.

Tonya, Y. (2009). Dijital yerliler ve sanal kütüphaneler: Bilgi hizmetleri sağlayan kuruluşları
nasıl bir gelecek bekliyor? (Konferans). 45. Kütüphane Haftası. 3 Nisan 2009, Osmanlı
Bankası Müzesi ve Araştırma Merkezi, İstanbul.

4- Şu iki çalışmayı okuyun:
Tonta, Y. (2009). Dijital yerliler, sosyal ağlar ve kütüphanelerin geleceği. Türk Kütüphaneciliği, 23, 742-768, 2009.
Alır Derbent, G. (2024). Kütüphane 4.0: Kütüphanelerde Yeni Nesil Teknolojiler. Cumhuriyet’in 100. Yılında Bilgi ve Belge Yönetimi Teknolojisinde Güncel Yaklaşımlar içinde, s. 909-932.

5- Aşağıda künyesi verilen tezin;

• "Konunun önemi" (s. 1-3), 
• "Ağ kuşağının bilgi davranışları" (s. 37-63) ile
• "Değerlendirme ve sonuç" ve "Öneriler" (s. 127-145)

bölümlerini okuyun:
Dalkıran, Ö. (2017). Ağ kuşağının bilgi davranışları: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

26 Nisan: Dijital dünyanın bilgi hizmetlerine etkisi (derse hazırlık)

Gelecek hafta işleyeceğimiz derse yönelik olarak aşağıdaki tartışma başlıkları ile ilgili hazırlanırken şu slaytlardan ve ilgili kaynaklardan yararlanabilirsiniz.

1. “Derme geliştirme” nedir?
• Günümüzde bir bilgi merkezi tamamen elektronik kaynaklardan oluşabilir mi? Yanıt evetse, bunun koşulları neler olabilir?
• Bilgi kaynaklarının maliyeti, güvenilirliği ve korunması ile “derme geliştirme” kavramının bağlantısı nedir?
• Internet üzerinde yer alan bilgi kaynaklarının ortalama yaşam süresinin (lifespan) sınırlı olmasının bilgi hizmetlerine ne gibi etkisi olabilir?
• Önlemler?
• Alternatifler?
2. Kurumsal ya da kişisel dermelerde yer alan bilgilerin dağıtık yapısı ne tür uygulamalarla birleştirilebilir?
3. “Soruyu doğru sorduysak Google mutlaka doğru sonucu verir” mi?
• Internet’te karşılaştığımız bilgiler için ne gibi değerlendirme kriterleri var?
4. “Dijital uçurum (digital gap)” – “bilgi okuryazarlığı (information literacy)” – “yeni nesil bilgi hizmetleri”
• Bu kavramlar arasında ne gibi bir bağlantı olabilir?
5. Yapay zekânın bilgi hizmetlerine ne tür etkisi olabilir?

• Hangi yeni hizmetler? Nasıl?...

19 Nisan: Veri tabanları ve bilgi hizmetlerinde kullanımı

19 Nisan'daki derste üzerinde duracağımız başlıklarla ilgili hatırlatıcılar ile okumanız, incelemeniz gereken içerikler şu slaytlarda.  

Gelecek hafta yapacağımız derste aşağıdaki soruların yanıtlarını tartışacağız (lütfen soruları dersten önce kendiniz yanıtlamaya çalışın):

• Bilgi kaynağı olarak değerlendirilen veri tabanları nasıl oluşur?
• Kurumlar bu kaynaklara nasıl erişir?
• Bu kaynakların avantajları neler?
• Bu kaynakların dezavantajları neler?
• Adil kullanım kurallarının ihlali ne demek?
• Arşivleme sorunu ne demek?
• Hangisi/hangileri bibliyografik veri tabanı örneği olabilir?
• ScienceDirect
• Ulrichsweb
• Scopus
• Atıf veri tabanı nedir? Ne tür veri tabanı türüne girer? En bilinen örnekler nelerdir?
• Etki faktörü nedir?
• Federe arama motoru nedir, bu tip bilgi keşfetme ve erişim araçlarının bilgi hizmetleri açısından avantajları nelerdir?
• "Bibliyometri"nin bilgi yönetimi açısından önemi nedir? Bilgi hizmetlerinin geliştirilmesi konusunda bibliyometrik araştırmalardan ne şekilde faydalanılabilir?
• Big deal ne demektir? Bilgi hizmetlerine etkisi nedir?
• Açık arşivler ile ilgili politika geliştirmenin önemi ve bilgi hizmetleri açısından yararı nedir?

5 Nisan: Yeni nesil bilgi uzmanları

5 Nisan'daki dersi özetleyen slaytlara şuradan erişebilirsiniz (okumanız/incelemeniz gerekenler slaytlarda linkler halinde yer alıyor).

Dersle ilgili şu hazırlıkları lütfen yapın:  

• Bu derste anlatılacaklarla ilgili ayrıntılar için Chapter 5’i okuyun.
• Şu tezi inceleyin: (Cevher, 2023)
• Giriş: s.1-7
• Kavramsal Arka Plan: 13-49
• Tartışma:109-119
• Sonuç: 120-128
  

• Aşağıdaki alıntıyı bilimsel kaynaklardan yararlanarak açıklayın:  
• “Information professionals who learn about how these trends impact (positively and negatively) the information community will become tomorrow’s leaders. Libraries, nonprofit organizations, businesses, and governments alike need information professionals who are knowledgeable about the trends, opportunities, issues, and concerns of the information landscape today. Furthermore, these information professionals demonstrate an ability to help organizations adapt to change in the future: another essential quality of the information professional!” (Information Services Today: An Introduction (p. 6))

• Değişim yönetimi nedir, neden gereklidir, nasıl gerçekleştirilir sorularının yanıtlarını araştırın (herhangi bir metin teslim etmeniz gerekmiyor, ancak lütfen sınıfta konuşmaya hazır olur).

15-22 Mart: "Danışma hizmetleri"nden "yeni nesil bilgi hizmetleri"ne

Gelecek iki haftanın dersine şu soruların yanıtını vermeye çalışarak hazırlanın:

• Teknolojik yakınsama (convergence) nedir? Bilgi kaynak ve hizmetlerinde yakınsama ne anlama gelmektedir?
• "Seçimli duyuru hizmeti" ve "güncel duyuru hizmeti" kavramlarını araştırın. Bunların güncel alternatifleri üzerine düşünün.
• H.Ü. Kütüphaneleri, kütüphane bünyesinde bulamadığınız bir kaynağı size sağlamak için ne tür bilgi hizmetleri sunuyor? (Yanıt için Kütüphanenin web sayfasını inceleyebilirsiniz.)
• Sanal danışma hizmetlerinin ne olduğunu ve nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini araştırın. Bunun için belirlenmiş kurallar/standartlar var mı?
• H.Ü. Kütüphanelerinden danışma hizmeti almak isteseniz hangi farklı yolları kullanabilirsiniz?
• Bilginin değerlendirilmesi ile ilgili hazırlanmış aşağıdaki bağlantıda listelenen kaynakları inceleyin:
• Evaluating Information (ALA, 2019).   
• Çeşitli bilgi hizmetleri konusunda geliştirilmiş RUSA çalışma gruplarının neler olduğunu, bunların hangi hizmet türleri ile ilişkilendirilebileceğini inceleyin.

Ayrıca şu iki linki incelemenizi/okumanızı öneririm:

• "IFLA Dynamic Unit and Impact Award": https://www.ifla.org/g/professional-council/ifla-dynamic-unit-and-impact-award/ 
• "Covid yılından alınacak dersler": https://gazeteoksijen.com/dunya/covid-yilindan-alinacak-dersler

15-22 Mart'ta yapacağımız dersilere hazırlık için yararlanabileceğiniz içerik ve kaynakların olduğu slaytlara şuradan erişebilirsiniz. 

8 Mart: Dönüşüm - Nede gerekli? Neden gerekli?

Gelecek haftaki derste konuşacaklarımızı özetleyen slaytlara şuradan erişebilirsiniz. (Sunumu düzgün şekilde görüntüleyebilmek için cihazınıza indirip MS PowerPoint uygulamasında açmanız gerekebilir). 

Lütfen derse gelmeden önce aşağıdaki hazırlıkları yapın:

• Geçtiğimiz yıllarda gerçekleştirilen Dünya Ekonomik Forumu katılımcılarının, geleceğin profesyonellerinin nasıl eğitilmesi gerektiği konusundaki görüşlerini özetleyen şu metni lütfen dikkatle okuyun, metinde yer alan bağlantıları inceleyin (özellikle Jack Ma'nın konuşmasına ait videoyu mutlaka izleyin), konuşan kişilerin kim olduklarını araştırmanızı da öneririm.

• Yenilikçi bilgi hizmetlerine örnekler için şu iki bağlantıyı inceleyin: 
• Innovative library services “in the wild” (PEW Research)
• Public Library Innovation Programme (EIFL)
• 50 times libraries surprised everyone with their creativity and sense of humor (Boredpanda):

ÖDEV: Gönüllü olarak yapabileceğiniz (zorunlu değil) dönem ödevi ile ilgili açıklamalar şurada (teslim tarihi 2 Mayıs 2024 Perşembe).

1 Mart: Bilgi merkezleri: “Kaynak odaklı”? / “Hizmet odaklı”?

Bu dönem arka arkaya alacağınız Bilgi Erişim ve Bilgi Hizmetleri dersleri aslında temel noktalarda birbiriyle ilişkili konular içeriyor. Bu bağlamda düşünerek "bilgi hizmetleri" konusuna çok genel bir giriş yapmak için lütfen şu basit videoyu izleyin. Videonun transkripsiyonuna ihtiyacınız olursa o da şurada. (Olası mesleki ilgi alanlarınız hakkında fikir oluşturmak ya da güncel konulardaki bazı temel bilgileri takip etmek için başlangıç olarak "commoncraft" videolarını izleyebilirsiniz. Bu videolar, neleri bilmediğiniz ve neleri daha fazla araştırıp öğrenmeniz gerektiği hakkında size fikir ve/veya başlangıç bilgisi verebilir.)

Bu haftaki dersten önce ayrıca, Library Guides (Konu rehberleri) ile ilgili araştırma yapmanızı ve şu kitabın 1. bölümünü (Chpt. 1. A Short History of LibraryGuides and Their Usefulness to Librarians and Patrons) okumanızı öneriyorum: Using LibGuides to Enhance Library Services A LITA Guide (proxy ayarı gerekir).

Bu haftaki derste üzerinde duracağımız konuları özetleyen slaytlara ve okuma listesine de şuradan erişebilirsiniz.

2023-2024 Bahar Dönemi - BBY 154 Bilgi Hizmetleri - Giriş

2023-2024 Bahar Döneminde yürüteceğimiz BBY 154 (ve BBY 502) Bilgi Hizmetleri dersinin künyesi ve kaynakları ile ilgili bilgiler ile geçen yılın ders slaytları ve okuma listelerinin yer aldığı bağlantıya erişebileceğiniz sunum şurada.

Dersin yardımcı kaynağı olan Information Services Today adlı kitabın hangi bölümlerinden sorumlu olduğunuzu incelemek için şu slaytlardan da yararlanabilirsiniz. 

Cuma günleri 13.40'da yapacağımız dersle ilgili tüm duyurulara bu ders blogundan erişebilirsiniz. Geçen yıla ait ders içeriği hakkında fikir edinmek için bu blogun önceki gönderilerini inceleyebilirsiniz.

25 Mayıs: Bilgi hizmetlerinin pazarlanması ve değerlendirilmesi

Bu iki haftalık dersin slaytları ve okuma listesine şuradan erişebilirsiniz. (Slaytların içlerinde okumanız/incelemeniz/izlemeniz gereken yönlendirmeler de bulunuyor.) 

Derse hazırlık için ayrıca lütfen şunları yapın:

Google'dan aşağıdaki ekran görüntüsünde verdiğim iki aramayı yapın. Arama sonuçları içinden "otorite" olduğunu düşündüğünüz en az üçer kaynak seçin.

1. 

2. 

1. Neden o kaynakları seçtiğinizi (neden "otorite" olarak değerlendirdiğinizi) açıklayın.
2. Seçtiğiniz kaynaklardan yararlanarak bilgi merkezleri için "pazarlama" ve "savunuculuk" stratejilerinin neler olabileceğini örneklerle açıklayın.
3. Pazarlama ve savunuculuk arasında bir fark olup olmadığını, varsa ne olduğunu açıklayın.
4. Bu çalışmanın sonunda, 30 Mart teslim tarihli "libraries & advocacy" ödevi için hazırladığınız ve benimle paylaştığınız metninizi değerlendirin. Konuyla ilgili bilgi veya kavrayış düzeyinizde bir değişiklik oldu mu? Böyle bir farklılık olduysa bu farkın neden kaynaklandığını düşünüyorsunuz? 

Yukarıdaki maddelerle ilgili olarak yapacağınız çalışmayı bana teslim etmeniz gerekmiyor, yalnızca konuyla ilgili olarak dönem başındaki bakış açınızda bir değişiklik olup olmadığını değerlendirmenizi istediğim için bu hazırlık ödevini tanımladım (derste sonuçların ne olduğunu soracağım). 

4 Mayıs: Yeni nesil bilgi kullanıcıları ve bilgi hizmetleri

Gelecek haftaki dersi (4 Mayıs Cuma) 14.30'da başlatacağım. Dersten önce geçen yıla ait ders kaydını dinlemenizi rica ediyorum (hızlandırarak dinlerseniz çok kısa sürede tamamlanıyor). 

Ders için toplandığımızda size bazı sorular soracağım ve varsa sorularınıza yanıt vereceğim.

Derse hazırlık için lütfen şunları yapın: 

1. Aşağıdaki kavramların ne olduğunu ve hangi amaçlarla kullanıldığını, alternatiflerinin olup olmadığını, varsa bunların neler olduğunu araştırın (bana yazılı bir şey vermeniz gerekmiyor, dersi dinlemeden önce hazırlık yapmak için araştırmanız iyi olur):

• Reddit
• Tumblr
• Flickr 
• Mashup
• Podcast 
• RSS 
• Delicious 
• Secondlife 
• OCLC Worldcat 
• Tag / "tag"lemek
• Folksonomi 
• Crowdsourcing

2- Bu derste kullandığım şu slaytlar, aşağıda künyesini verdiğim sunuma dayanıyor, ancak bazı güncel notlar da içeriyor. Lütfen slaytlarda verilen çalışmaları okuyun (slayt altında olabilecek notlara ya da üst üste bindirilmiş olabilecek ekran görüntülerine ve metinlere de lütfen dikkat edin). Geçen yıla ait dersin linkini önceden dinlemeniz önemli. 

3- Bu derste kullandığımız ve aşağıda künyesi yer alan içeriğe ait orijinal sunumun (Tonta, 2009) sesli versiyonunu dinleyin.

Tonya, Y. (2009). Dijital yerliler ve sanal kütüphaneler: Bilgi hizmetleri sağlayan kuruluşları
nasıl bir gelecek bekliyor? (Konferans). 45. Kütüphane Haftası. 3 Nisan 2009, Osmanlı
Bankası Müzesi ve Araştırma Merkezi, İstanbul.

4- Şu makaleyi okuyun:
Yaşar Tonta, Dijital yerliler, sosyal ağlar ve kütüphanelerin geleceği. Türk Kütüphaneciliği, 23, 742-768, 2009.

5- Aşağıda künyesi verilen tezin;

• "Konunun önemi" (s. 1-3), 
• "Ağ kuşağının bilgi davranışları" (s. 37-63) ile
• "Değerlendirme ve sonuç" ve "Öneriler" (s. 127-145)

bölümlerini okuyun:
Dalkıran, Ö. (2017). Ağ kuşağının bilgi davranışları: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış Doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

28 Nisan: Dijital dünyada bilgi hizmetleri (derse hazırlık)

Gelecek hafta işleyeceğimiz derse yönelik olarak aşağıdaki tartışma başlıkları ile ilgili hazırlanırken şu slaytlardan ve ilgili kaynaklardan yararlanabilirsiniz. 

1. “Derme geliştirme” nedir?
• Günümüzde bir bilgi merkezi tamamen elektronik kaynaklardan oluşabilir mi? Yanıt evetse, bunun koşulları neler olabilir?
• Bilgi kaynaklarının maliyeti, güvenilirliği ve korunması ile “derme geliştirme” kavramının bağlantısı nedir?
• Internet üzerinde yer alan bilgi kaynaklarının ortalama yaşam süresinin (lifespan) sınırlı olmasının bilgi hizmetlerine ne gibi etkisi olabilir?
• Önlemler?
• Alternatifler?
2. Kurumsal ya da kişisel dermelerde yer alan bilgilerin dağıtık yapısı ne tür uygulamalarla birleştirilebilir?
3. “Soruyu doğru sorduysak Google mutlaka doğru sonucu verir” mi?
• Internet’te karşılaştığımız bilgiler için ne gibi değerlendirme kriterleri var?
4. “Dijital uçurum (digital gap)” – “bilgi okuryazarlığı (information literacy)” – “yeni nesil bilgi hizmetleri”
• Bu kavramlar arasında ne gibi bir bağlantı olabilir?